Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte

We hebben extra kosten voor de opvang van zwerfdieren van € 35.000 per jaar. De opvangcentra Schaijk en Someren kunnen extra kosten niet meer dragen. Gemeenten hebben een wettelijke taak voor de opvang van honden en katten. De taak van de 14-daagse opvang van andere dieren zoals knaagdieren, vogels, reptielen maar ook wilde dieren is niet belegd in onze gemeente. De gevonden dieren worden opgevangen in de regio (opvangcentrum te Schaijk, maar ook in Someren). De opvangcentra kunnen de kosten niet meer dragen en wijzen gemeenten op hun wettelijke taak en verantwoordelijkheden.

We hebben hogere kosten voor vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte vanaf 2025. Het gaat om een investeringsbedrag van € 1,7 miljoen, wat leidt tot jaarlijks investeringskosten vanaf 2026 van jaarlijks € 48.000. Vorig jaar is dit in het beheerplan openbare ruimte besloten en we verwerken dit nu financieel. Het gemiddelde investeringsvolume per jaar voor vervangingen in de openbare ruimte voor de jaren 2022-2024 bedraagt € 4,87 miljoen. We verhogen dit investeringsvolume voor de periode 2025 tot en met 2031 naar € 6,59 miljoen. Dit leidt tot extra investeringslasten. De extra uitvoeringskosten zijn eerder verwerkt. De vervangingsinvesteringen van de openbare ruimte worden conform de kaders van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen uitgevoerd. Deze kaders zijn gebaseerd op de nota van Anteagroup “Toekomstbestendige Openbare Ruimte”. In deze nota bleek dat door de groeispurt van onze gemeente in de jaren '60 en '70 diverse wijken in de komende decennia aan bod komen voor vervanging. Het gemiddelde investeringsbedrag wordt als uitgangspositie genomen om de piek van de werkzaamheden af te vlakken en grote financiële schommeling te voorkomen. Op basis van het Antea rapport stijgt de vervangingsopgave, vandaar ook dat het investeringsvolume vanaf 2025 stijgt.

We hebben hogere opbrengsten en kosten door werkzaamheden voor glasvezel. De kosten voor het glasvezelproject zijn € 300.000 hoger. De kosten voor inhuur toezichthouders en een projectleider berekenen we volledig door aan nutsbedrijven. Er zijn dit jaar meer vergunningaanvragen dus we hebben hogere opbrengsten van € 400.000. Per saldo hebben we een incidenteel voordeel van € 100.000 in 2022.

De kosten voor onderhoud van de openbare ruimte stijgen door toename van het areaal met jaarlijks € 109.000. Het areaal van de openbare ruimte voor wegen, groen en openbare verlichting neemt toe door de nieuwe woningbouwcomplexen Paradijs Haren, Brasem en Kromstraat. Naast deze structurele kostenstijging is er ook sprake van een toename van de OZB inkomsten. Deze zijn hierin meegenomen.

Het rioleringsplan wordt jaarlijks geactualiseerd. Door de inflatie zien we vooral de kosten van energie stijgen met € 164.000. We verhogen de tarieven voor rioolheffing met 2,8%. Dit betekent een extra opbrengst van circa € 258.000. Hiermee kunnen we de onttrekking uit de reserve rioolheffing verlagen, maar onttrekken we in 2023 nog een bedrag van € 120.000 om te komen tot volledige kostendekking.

We hebben de begroting 2022 van afval bijgesteld. Het nieuwe afvalbeleid zorgt voor een betere afvalscheiding. In 2022 hebben we een incidenteel voordeel van € 820.000 door lagere kosten voor verwerking en overslag van afval. Daarnaast schuiven we geplande investeringen in 2022 gedeeltelijk door naar 2023 wat zorgt voor een incidenteel voordeel van investeringslasten van € 300.000. We zien dat de Osse inwoners minder vaak restafval aanbieden, dat betekent dat zij een financiële teruggave ontvangen voor het beter scheiden van het vrijkomende afval. De financiële beloning voor goede afvalscheiding kost naar verwachting in totaal € 1.361.000. Dit nemen we op in de begroting in 2022. In 2023 onttrekken we een bedrag van circa € 1 miljoen uit de reserve afvalstoffenheffing om de tarieven te matigen. Daarnaast zien we dat we de komende jaren (vanaf 2023) te maken gaan krijgen met prijsstijgingen. We moeten grote nieuwe contracten voor verwerking van diverse afvalstromen gaan sluiten wat zorgt voor druk op begroting. Om de tarieven dan niet te fors te laten stijgen is in de komende jaren de inzet van de reserve Afvalstoffenheffing noodzakelijk. We gaan bekijken wat dit betekent voor de tarieven afvalstoffenheffing en de reserve. De bijstelling van de tarieven teruggave ASH (beloning voor afvalscheiding) wordt separaat in de belastingverordening voorgelegd.

In de programmabegroting 2022-2025 is voor dit jaar € 400.000 beschikbaar gesteld voor energiebesparing en voor de warmtetransitie € 500.000. Dit jaar gaan we deze bedragen niet helemaal besteden. We schuiven de helft van de budgetten door naar 2023 zodat we deze budgetten volledig kunnen besteden aan de onderwerpen waarvoor ze bedoeld zijn. Deze bedragen zouden we onttrekken uit het Investeringsfonds Duurzaamheid. We onttrekken in 2022 € 450.000 minder uit de reserve en plannen de onttrekking in 2023.

We hebben jaarlijks hogere kosten van € 114.000 voor de implementatie van richtlijn CROW 400. Bij graafwerkzaamheden in de grond moet bepaald worden of voorgenomen activiteiten veilig uitgevoerd kunnen worden. Dit vraagt om een goede registratie van bodemonderzoeken, het ontsluiten van gegevens en het opstellen van een Veiligheid en Gezondheidsplan (V&G plan). We schatten de jaarlijkse extra kosten in op € 114.000. Dit bestaat uit € 68.000 aan kosten voor bodemonderzoeken en € 46.000 aan personele capaciteit.

In 2023 maken we onderzoeks- en voortgangskosten voor project duurzame polder. Op basis van art.9 uit de bestuursovereenkomst met gemeente Den Bosch en Provincie Noord-Brabant is gemeente Oss penvoerder voor de projectkosten. De gemeenten financieren een deel zelf. Daarboven financiert de Provincie Noord-Brabant binnen kaders tot € 2 miljoen deze kosten voor. We hebben een raming gemaakt van de lasten voor 2023. We verwachten aan projectkosten € 1,5 miljoen (die door de provincie via de voorfinanciering wordt betaald). We begroten daarom extra kosten en opbrengsten van € 1,5 miljoen.

Dit jaar hebben we een bedrag van € 199.759 terug gekregen van de zogenaamde ARK-gelden die we eerder beschikbaar hebben gesteld voor het werven van gronden in de Maashorst. We laten dit bedrag vrijvallen. Er valt in Herpenduin zelf geen grond meer te verwerven.

We ontvangen in 2022 € 109.000 vanuit de Stichting Maashorst in Uitvoering. Bij het ontbinden van de stichting bleek dat er nog geld over was. Dit is verdeeld naar de verschillende deelnemende gemeenten. We ontvangen daarom € 109.000, dit is het Osse aandeel.

We stellen voor om voor 2022 € 108.000 en voor 2023 € 228.000 beschikbaar te stellen voor capaciteit voor de duurzame polder. We betalen dit uit het Investeringsfonds Duurzaamheid. Diverse projecten binnen het energieprogramma belanden in de volgende fase. Hiervoor hebben we juristen, planoloog en landschapsarchitect van de afdeling Ruimtelijke ontwikkeling voor nodig. Zij hebben hier geen capaciteit voor en dit vraagt om inhuurbudget binnen de diverse projecten. Bij project duurzame polder kunnen we de kosten met een anterieure overeenkomst verhalen. Op dit moment zijn deze overeenkomsten nog niet gesloten dus halen we het uit het investeringsfonds duurzaamheid. Wanneer we kosten verhalen via deze anterieure overeenkomsten storten we dit terug in dit investeringsfonds.

We laten het saldo van de reserve onderhoud natuurgebieden van € 264.000 vrijvallen. De reserve natuurgebieden is ooit bedoeld om de wildroosters in Herperduin te kunnen vervangen. Dit geld is niet meer nodig.

We vragen voor 2023 een incidenteel bedrag van € 100.000 voor externe procesbegeleiding en facilitaire kosten voor de gebiedsprocessen westelijke en oostelijke polders. De Osse aanpak voor de agrarische transitie lijkt een voorbeeld te worden voor de regio. In deze aanpak werken we bottom-up met de agrariërs uit het gebied, de betrokken overheidspartijen en de betrokken partners uit het agro-industrieel complex samen om te komen tot de juiste gebiedsgerichte aanpak per polder. Om dit complexe proces goed te begeleiden en als gemeente onze eigen rol zuiver te kunnen vervullen, is het noodzakelijk om een externe procesleider in te huren.

We willen graag de fietsenstalling aan de Oostwal open houden in 2025. Hiervoor stellen we eenmalig € 70.000 beschikbaar.

We stellen voor om een PM-bedrag op te nemen voor het bos van Oss. We willen het initiatief vanuit het Osse bedrijfsleven om 20ha bos aan te leggen ondersteunen. Het Osse bedrijfsleven neemt de aanplant van het bos op zich. De vraag aan de gemeente is om 20ha grond ter beschikking te stellen. Wij hebben deels al geschikte grond in bezit en deels zullen we dat nog moeten verwerven. Voor de afwaardering van de gronden – van agrarische waarde naar natuurwaarde – is subsidie vanuit de provincie Noord-Brabant beschikbaar. Deze subsidie behelst naar verwachting 50% van de kosten. Voor iedere euro die wij als gemeente beschikbaar stellen voor dit initiatief, komen er dus ook middelen vanuit de provincie beschikbaar en uiteraard ook nog de bijdrage vanuit het bedrijfsleven. We ramen een PM-bedrag omdat het nog onduidelijk is wat de precieze kosten voor ons gaan zijn. Een eerste inschatting van de kosten is een bedrag van € 1 miljoen. We willen dit betalen uit de reserve Groenfonds Landelijk Gebied. In 2023 komen we met een concreet voorstel en begroting.

We stellen voor om voor de versterking van de dijk langs de Maas in 2023 en 2025 een bedrag van € 400.000 te storten in de reserve Meekoppelkansen dijkversterking Maas. Met partners versterken we de dijk langs de maas. Voor het traject Cuijk-Ravenstein storten we in 2023 een bedrag van € 400.000 in de reserve en voor het traject Lith-Bokhoven, dat later start, storten we in 2025 een bedrag van € 400.000 in de reserve. Voor onze gemeente is de dijkversterking langs de Maas letterlijk van levensbelang. Het versterken van de dijk biedt daarnaast ook kansen voor gebiedsontwikkelingen met natuur en recreatie. Voor het dijktraject Ravenstein-Lith (Meanderende Maas) is reeds € 1,8 miljoen beschikbaar gesteld in een reserve. Voor de andere twee dijktrajecten is het ook noodzakelijk om middelen te reserveren om de dijkversterking en de kansrijke gebiedsontwikkelingen voor onze gemeente mede te financieren. Op basis van de voorlopige begroting voor de dijktrajecten, is het voorstel om tweemaal € 400.000 toe te voegen aan de reserve. De naam van reserve was ‘Koplopersproject Ravenstein-Lith’. Dit willen we aanpassen naar ‘Meekoppelkansen dijkversterking Maas’.

We storten in 2023, 2024 en 2025 een bedrag van € 500.000 in een nieuwe reserve Klimaatadaptatie. In totaal is dan € 1,5 miljoen beschikbaar. Deze middelen zijn nodig om te kunnen anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering. Hoe groot de gevolgen precies zijn, is niet met zekerheid te zeggen. We ondervinden al langere hete periodes en periodes met extreme neerslag en verhoogde afvoeren via de Maas. De gevolgen zijn divers: van schade aan ecosystemen en gezondheidsschade tot directe economische schade. De opgave is om de kwetsbaarheid van onze stad en het buitengebied met de kernen te verminderen. Zowel voor onze inwoners en ondernemers, als voor onze flora en fauna. De middelen willen we inzetten om robuuste ecosystemen te bouwen die beter bestand zijn tegen de klimaatverandering. Ook zijn de middelen nodig om directe verlichting te creëren op hittegevoelige plaatsen en plaatsen met veel wateroverlast. We kiezen hierbij voor een werkwijze die het water- en bodemsysteem als leidend principe neemt. Dit betekent in de praktijk dat we kiezen voor het vergroenen van bebouwde gebieden, voor natuurlijke waterbuffers en voor minder verharding. We vullen deze maatregelen aan met technologische oplossingen waar dat nodig is. In het tweede kwartaal van 2023 komen we met een bestedingsplan en een raadsvoorstel.